Ma na celu wykrycie najczęstszych powikłań nadciśnienia, wykluczenie najczęstszych objawów towarzyszących nadciśnieniu wtórnemu oraz określenie innych czynników ryzyka miażdżycy współistniejących z nadciśnieniem.

1. Badanie fizykalne (w tym pomiar masy ciała, wskaźnika masy ciała i obwodu w pasie)
2. Elektrokardiogram (EKG)
3. Badania krwi: poziom glukozy na czczo, morfologia krwi, poziom kreatyniny, Aspat, Alat, poziom kwasu moczowego, elektrolity: sód, potas we krwi, pełny lipidogram (cholesterol całkowity, LDL-cholesterol, trójglicerydy, HDL-cholesterol)
4. Badanie ogólne moczu (jeśli to możliwe także w kierunku mikroalbuminurii)
5. Ocena dna oka przez okulistę (zwłaszcza u osób poniżej 50 roku życia)
6. Zdjęcie radiologiczne klatki piersiowej
7. Badanie echokardiograficzne
8. USG jamy brzusznej

W niektórych przypadkach  diagnostykę należy poszerzyć o następujące badania:

1. Test doustnego obciążenia glukozą - u wszystkich osób otyłych nawet, jeśli poziom glukozy na czczo jest u nich prawidłowy oraz u wszystkich osób z podwyższonym poziomem cukru na czczo, ale nie spełniającym kryteriów rozpoznania cukrzycy
2. Ocena przepływu krwi w tętnicach nerkowych metodą USG (ultrasonografii Dopplerowskiej)
3. USG tętnic dogłowowych
4. Specjalistyczne badania hormonalne.