Leczenie nadciśnienia tętniczego nie ogranicza się jedynie do stosowania leków hipotensyjnych. U wielu chorych równocześnie z farmakoterapią konieczne jest wprowadzenie modyfikacji stylu życia. Polegają one na zmianie niewłaściwych zachowań i nawyków, co prowadzi do ograniczenia występowania czynników ryzyka sercowo-naczyniowego. U części chorych z łagodnym nadciśnieniem tętniczym wprowadzenie zmian stylu życia może być wystarczające do kontroli ciśnienia tętniczego. Jednak u większości chorych powinny one stanowić element wspomagający farmakoterapię. Połączenie tych dwóch form leczenia przynosi wiele korzyści. Po pierwsze pozwala lepiej kontrolować ciśnienie tętnicze. Po drugie przyczynia się do zmniejszenia ilości stosowanych preparatów hipotensyjnych oraz ich dawek. Wreszcie eliminuje inne oprócz nadciśnienia czynniki ryzyka, zmniejszając ogólne zagrożenie chorego. Wśród niefarmakologicznych metod leczenia nadciśnienia mających największe znaczenie wymienia się: normalizację masy ciała, zwiększenie aktywności fizycznej i ograniczenie spożycia soli kuchennej oraz alkoholu. Do ważnych modyfikacji stylu życia zalicza się także zwiększoną podaż potasu, ograniczenie zawartości tłuszczów w diecie i zaprzestanie palenia tytoniu.

Ryzyko rozwoju choroby wieńcowej w okresie 10 lat w zależności od ilości czynników ryzyka (%)



Redukcja nadwagi
U wielu chorych z nadciśnieniem stwierdza się nadmierną masę ciała lub otyłość. Wiadomo, że istnieje związek przyczynowy między nadwagą a nadciśnieniem tętniczym. Dotychczasowe obserwacje wskazują, że normalizacja masy ciała u chorych z nadciśnieniem może przyczynić się do obniżenia ciśnienia i polepszenia jego kontroli. Normalizacja masy ciała zależy przede wszystkim od starannego przestrzegania zaleceń dietetycznych oraz zwiększenia aktywności fizycznej. W zaleceniach dietetycznych podkreśla się konieczność ograniczenia kaloryczności posiłków oraz ich regularne przyjmowanie. Dieta powinna składać się z dużej ilości warzyw, owoców, nabiału o niskiej zawartości tłuszczu i ryb. Ograniczać powinno się tłuszcze zwierzęce i słodycze oraz sól.  Chorzy na nadciśnienie, o ile piją kawę mogą kontynuować swój nawyk. Wiadomo, że na kofeinę rozwija się tolerancja i nie powoduje ona istotnego dla zdrowia wzrostu ciśnienia.

Zwiększenie aktywności fizycznej   
Wśród niefarmakologicznych metod leczenia nadciśnienia podkreśla się korzystny wpływ aktywności fizycznej. Zaleca się zwłaszcza spacery, pływanie, jazdę na rowerze czy gry zespołowe. Przeciwwskazane jest uprawianie sportów związanych z bardzo dużym wysiłkiem fizycznym, podnoszenia ciężkich przedmiotów i ćwiczeń w siłowni. Systematyczne i długotrwałe zwiększanie aktywności fizycznej prowadzi do obniżenia ciśnienia tętniczego, pomaga w obniżeniu masy ciała oraz korzystnie wpływa na lipidy krwi. W niektórych sytuacjach zakres wysiłku fizycznego powinien być określony przez lekarza. Dotyczy to zwłaszcza chorych z zaawansowanym nadciśnieniem tętniczym oraz tych, u których współistnieje choroba wieńcowa lub niewydolność krążenia.  

Sól w diecie chorych na nadciśnienie tętnicze
Powszechnie wiadomo o istnieniu dużej zależności między zawartością soli kuchennej w diecie a rozwojem nadciśnienia tętniczego. Obserwacje epidemiologiczne potwierdzają, że w populacjach o wysokim spożyciu soli nadciśnienie tętnicze jest częstsze. Sól występuje w większości przetworzonych pokarmów, zwłaszcza w konserwach lub wędlinach. Nie ma jej w warzywach i owocach. Przyjmuje się, że chorzy z nadciśnieniem tętniczym powinni zdecydowanie ograniczyć spożycie soli kuchennej, a najlepiej w ogóle zaprzestać solenia potraw. W zamian można stosować liczne przyprawy ziołowe.

Spożycie alkoholu
Podczas leczenia nadciśnienia ważne jest ograniczenie spożycia alkoholu. Niezależnie od rodzaju alkohol pity w większych ilościach wywołuje wzrost ciśnienia tętniczego. Chorzy nadużywając alkoholu zazwyczaj przestają kontrolować ciśnienie, nie przyjmują leków i nie pojawiają się regularnie u lekarza. Stąd lekarze nigdy nie zachęcają do picia alkoholu. Z drugiej strony wydaje się, że niewielka ilość alkoholu np. przysłowiowy kieliszek koniaku wypijany nawet codziennie nie ma wpływu na ciśnienie. Warto również zapamiętać, że przed planowanym wypiciem większej ilości alkoholu nie wolno przerywać przyjmowania leków hipotensyjnych. 

Palenie tytoniu
Palenie tytoniu jest związane nie tylko z groźnymi chorobami płuc, ale także z rozwojem miażdżycy i uszkodzeniem układy sercowo - naczyniowego. Nałóg ten stanowi jeden z najważniejszych czynników ryzyka rozwoju choroby wieńcowej i zawału serca.  Co więcej sprzyja on złej kontroli ciśnienia oraz zmniejsza skuteczność niektórych leków hipotensyjnych. U palaczy tytoniu częściej występuje najcięższa postać nadciśnienia - nadciśnienie złośliwe. Powszechnie znane są trudności związane z zaprzestaniem palenia, wymagające niejednokrotnie porady lekarskiej i stosowania zastępczych preparatów z nikotyną. Po zaniechaniu palenia często obserwuje się tendencję do przybierania na wadze, w związku, z czym bardzo ważna pozostaje kontrola masy ciała.

Metody niefarmakologiczne (modyfikacja stylu życia)

1. redukcja nadwagi
2. zwiększenie aktywności fizycznej
3. ograniczenie soli w diecie
4. ograniczenie spożycia alkoholu
5. zaprzestanie palenia tytoniu

Niefarmakologiczne metody leczenia pozwalają lepiej kontrolować ciśnienie tętnicze krwi, ograniczać ilość i dawki leków.