Jak już wspomniano przyczyny prowadzące do rozwoju pierwotnego nadciśnienia tętniczego nie są ostatecznie wyjaśnione. Na pytanie skąd u chorego rozwinęło się nadciśnienie tętnicze trudno jest udzielić jednoznacznej odpowiedzi. Wiele faktów wskazuje, że za rozwój nadciśnienia tętniczego w większym lub mniejszym stopniu odpowiedzialnych jest kilka czynników. Ważną rolę odgrywa zaburzenie funkcji narządów, które odgrywają rolę w utrzymywaniu ciśnienia na prawidłowym poziomie. Wraz z rozwojem choroby zaczynają one wytwarzać w nadmiarze substancje podnoszące ciśnienie tętnicze krwi oraz powodują niekorzystne zmiany w układzie krążenia. Wśród innych czynników o bardzo ważnym znaczeniu wymienia się wpływy środowiskowe oraz wpływy dziedziczne.

Nadciśnienie tętnicze zależne jest w dużej mierze od czynników zewnętrznych. Stwierdzono związek pomiędzy rozpowszechnieniem nadciśnienia a środowiskiem geograficznym, stopniem rozwoju uprzemysłowienia i warunkami socjalnymi. Podkreślany jest wpływ trybu życia, a zwłaszcza nadmiernego narażenia na stres i ograniczonego wysiłku fizycznego na wysokość ciśnienia tętniczego. Wykazano także silny związek pomiędzy nadciśnieniem a dietą, zwłaszcza nadmiernym spożyciem soli.

Wiele danych wskazuje, że nadciśnienie tętnicze jest uwarunkowane genetycznie. U potomstwa osób chorych na nadciśnienie tętnicze częściej spotyka się nieprawidłowe wartości ciśnienia niż u potomstwa osób z prawidłowym ciśnieniem tętniczym krwi. A zatem osoby mające rodziców chorujących na nadciśnienie tętnicze są bardziej narażone na jego rozwój niż osoby mające rodziców zdrowych. Z pierwotnym nadciśnieniem tętniczym często współistnieje wiele zaburzeń metabolicznych (np. wysokie stężenie cukru we krwi). Zaburzenia te wpływają niekorzystnie na przebieg nadciśnienia i przyspieszają rozwój jego powikłań.