W dobrej aptece można dzisiaj kupić ponad 300 różnych preparatów obniżających ciśnienie tętnicze. Wyróżnia się kilka podstawowych grup leków, które charakteryzują się podobnym mechanizmem działania. Leki z tych grup stosowane są w pierwszym rzucie leczenia, a w dalszym leczeniu chętnie są ze sobą kojarzone.

Leki moczopędne. 

Leki moczopędne są od dawna stosowane w terapii nadciśnienia. Najważniejszy mechanizm hipotensyjny tej grupy leków polega na zwiększeniu wydalania wody oraz sodu przez nerki, czyli na zwiększaniu diurezy. Dlatego inaczej leki te nazywane są diuretykami.

Diuretyki stanowią bezpieczną i dobrze tolerowaną grupę leków. Stosowane w małych dawkach rzadko wywołują objawy uboczne. Do najczęstszych objawów niepożądanych wywoływanych przez diuretyki należy obniżenie stężenie potasu we krwi. Inne działania niepożądane to zwiększenie stężenia kwasu moczowego, łagodny wzrost stężenia cukru oraz cholesterolu we krwi. Niekiedy podczas stosowania diuretyków u mężczyzn mogą pojawić się zaburzenia w sferze seksualnej.

Diuretyki mogą być stosowane u wszystkich chorych z nadciśnieniem tętniczym. Szczególnie wskazane są one u chorych z nadciśnieniem tętniczym, któremu towarzyszy otyłość, niewydolność serca oraz upośledzenie funkcji nerek. Podkreśla się także korzystny wpływ tych leków u chorych chorych w wieku podeszłym.
 
Leki blokujące receptory beta adrenergiczne (beta blokery).

Beta blokery podobnie jak diuretyki są od dawna stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Działanie beta blokerów jest złożone. Zwalniając częstości uderzeń serca i zmniejszając siłę jego skurczu prowadzą do obniżenia ciśnienia tętniczego krwi. Leki blokujące receptory beta są chętnie stosowane u chorych z nadciśnieniem tętniczym i chorobą wieńcową, a szczególnie u chorych z przebytym zawałem serca oraz z niewydolnością serca. W trakcie leczenia beta blokerami mogą wystąpić działania niepożądane. Do najczęstszych należą: nadmierne zwolnienie częstości serca, uczucie zmęczenia oraz spadek wydolności fizycznej. Chorzy mogą skarżyć się na zaburzenie snu, a mężczyźni na zaburzenia potencji.

Leków blokujących receptory beta, stosowanych zwłaszcza w dużych dawkach, nie wolno odstawiać nagle. Nagłe odstawienie leków może spowodować wzrost ciśnienia tętniczego krwi i zaostrzenie choroby wieńcowej. Dlatego lek należy odstawiać stopniowo, redukując wolno dawkę.

Leki blokujące receptory alfa adrenergiczne.

Leki blokujące receptory alfa adrenergiczne zwane inaczej alfa blokerami stanowią obecnie rzadziej stosowaną grupę leków. Ich mechanizm działania polega na rozszerzaniu naczyń krwionośnych, co wpływa na redukcję ciśnienia tętniczego. Leki te są szczególnie chętnie stosowane u chorych z nadciśnieniem tętniczym i zaburzeniami metabolicznymi. Znajdują również zastosowanie u mężczyzn z łagodnym przerostem gruczołu krokowego (prostaty), łagodząc zaburzenia oddawania moczu.

Alfa blokery można stosować zarówno pojedynczo jak i w połączeniu z innymi lekami obniżającymi ciśnienie. Wśród typowych objawów ubocznych podczas stosowania leków blokujących receptory alfa wymienia się: senność, uczucie zmęczenia, bóle głowy. Rzadziej dochodzi do obrzmienia błony śluzowej nosa. Należy jednak zaznaczyć, że omawiana grupa leków jest dobrze tolerowana przez chorych.

Leki blokujące kanały wapniowe zwane inaczej antagonistami wapnia. 

Antagoniści wapnia należą do zróżnicowanej pod względem budowy grupy leków, ale charakteryzuje je wspólny mechanizm działania. Leki te hamują napływ jonów wapnia do wnętrza komórek mięśniowych ściany naczyń. W komórkach mięśniowych wapń jest niezbędny do prawidłowego skurczu mięśni. Dlatego zastosowanie antagonistów wapnia związane jest z rozkurczem naczyń i obniżeniem ciśnienia tętniczego.

Leki z tej grupy chętnie stosowane są w monoterapii nadciśnienia tętniczego. Można je również łączyć z innymi grupami leków hipotensyjnych takimi jak diuretyki lub inhibitory konwertazy.

Szczególnie chętnie podaje się je chorym z nadciśnieniem tętniczym oraz współistniejącymi chorobami naczyń obwodowych, astmą oskrzelową i niektórymi postaciami choroby wieńcowej. Leki te wywierają także korzystne działanie u chorych z zaburzeniami metabolicznymi. Wiadomo, że długotrwałe stosowanie antagonistów wapnia u chorych z nadciśnieniem tętniczym i przerostem lewej komory powoduje cofanie się tego powikłania.

Antagoniści wapnia są lekami na ogół dobrze tolerowanymi przez chorych. Nasilenie i ilość objawów ubocznych jest najczęściej związana z rodzajem preparatu. Do najczęstszych objawów ubocznych należą bóle głowy, zaczerwienienie skóry twarzy i obrzęki wokół kostek. Rzadziej obserwuje się zaparcia.

Inhibitory konwertazy.

Inhibitory konwertazy to leki stosowane od przeszło 20 lat. Mechanizm ich działania związany jest z układem hormonalnym: renina - angiotensyna - aldosteron. Leki te blokując enzym zwany konwertazą, hamują powstawanie angiotensyny II, substancji silnie kurczącej naczynia krwionośne. Na tej drodze obniżają one ciśnienie tętnicze krwi.

Inhibitory konwertazy znane są z wysokiej skuteczności w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Prawie wszystkie leki z tej grupy podaje się raz na dobę, a niektóre z nich mogą wywierać swoje działanie nawet dłużej. Dla zwiększenia skuteczności hipotensyjnej inhibitorów najlepiej jest je łączyć z diuretykami lub antagonistami wapnia. Ta grupa leków ma liczne działania pozahipotensyjne. Wywiera korzystne działania u chorych z chorobami serca, w tym jego niewydolnością, chorobami nerek czy cukrzycą. Stąd bardzo chętnie wprowadza się je do terapii tam, gdzie nadciśnienie współistnieje z tymi chorobami. Wiele badań wskazuje, że przedstawiana grupa leków podczas długotrwałej terapii cofa wywołany nadciśnieniem tętniczym przerost mięśnia serca. Podobne obserwacje dotyczą cofania się niekorzystnych zmian w obrębie naczyń krwionośnych pod wpływem niektórych preparatów z tej grupy.

Podobnie jak inne leki hipotensyjne inhibitory konwertazy mogą podczas leczenia wywołać objawy uboczne. Do najczęstszych należą uporczywy kaszel, zaburzenia smaku, czasem wysypka. Po wystąpieniu objawów niepożądanych zazwyczaj istnieje konieczność zmiany leku na preparat z innej grupy leków hipotensyjnych.

Do przeciwwskazań w stosowaniu inhibitorów należy ciąża oraz obustronne zwężenie tętnic nerkowych.

Leki blokujące receptory dla angiotensyny II.

W ciągu ostatnich kilkunastu lat wprowadzono do leczenia nadciśnienia tętniczego leki blokujące receptory dla angiotensyny II, czyli substancji, której powstawanie blokują inhibitory konwertazy. Leki z tej grupy charakteryzują się wysoką skutecznością w leczeniu nadciśnienia tętniczego. W wielu swoich działaniach wykazują podobieństwo do inhibitorów konwertazy.  Wielką zaletą omawianej grupy leków jest bardzo dobra tolerancja przez chorych, związana z bardzo małą ilością działań ubocznych. Pośród objawów niepożądanych rzadko obserwuje się bóle i zawroty głowy. Podobnie jak inhibitorów konwertazy leków tych nie mogą przyjmować kobiety w okresie ciąży oraz chorzy z obustronnym zwężeniem tętnicy nerkowej.

Leki hipotensyjne hamujące aktywność układu nerwowego.

Leki zaliczane do tej grupy hamują aktywność układu nerwowego. Miejscem ich działania jest mózg, gdzie wpływają na ośrodki regulujące wysokość ciśnienia tętniczego. Pod wpływem tej grupy leków dochodzi do obniżenia napięcia współczulnego układu nerwowego, rozszerzeniu ulegają naczynia krwionośne i obniża się ciśnienie krwi. W zasadzie nie używa się ich w monoterapii tylko łączy z innymi lekami. Wiele leków z tej grupy daje objawy uboczne pod postacią zwiększonej senności, zmniejszenia sprawności intelektualnej oraz suchości w jamie ustnej. U mężczyzn mogą mieć miejsce zaburzenia potencji. Do nowszych preparatów znajdujących się w przedstawianej grupie zalicza się antagonistów receptora imidazolowego. Leki te są pozbawione wielu objawów ubocznych i dobrze tolerowane przez chorych.

Leki bezpośrednio rozszerzające naczynia.

Leki z tej grupy działają bezpośrednio na ścianę naczyń, rozszerzając ich światło i obniżając ciśnienie tętnicze. Spadkowi ciśnienia tętniczego może towarzyszyć przyspieszenie częstości serca oraz zwiększenie zatrzymywania wody w ustroju. Dlatego też leki te chętnie są kojarzone z beta blokerami zwalniającymi czynność serca i diuretykami zwiększającymi wydalanie wody z ustroju. Niektóre z leków bezpośrednio rozszerzających naczynia znalazły zastosowanie w doraźnym, szybkim obniżaniu ciśnienia tętniczego.

Podstawowe grupy leków hipotensyjnych

1. leki moczopędne
2. beta blokery
3. alfa adrenolityki
4. blokery kanału wapniowego
5. inhibitory konwertazy
6. leki blokujące receptor angiotensyny II 

Lek hipotensyjny powinien być dobrany dla każdego chorego indywidualnie
Leki należy przyjmować regularnie
Leczenie trwa przez całe życie